Theorie of praktijk: wat maakt iemand een èchte Black Belt?

Wanneer je Lean of Lean Six Sigma Black Belt bent, hangt af van de certificering die je behaalt. De ene instantie wil vooral weten wat je weet. De andere wil ook zien wat je ermee hebt gedaan. Bij LSSP maken we daarom onderscheid tussen theoriecertificering en praktijkcertificering.

Op LinkedIn kom je de titel geregeld tegen. Een Black Belt (zwarte band) klinkt als: deze persoon kan het allemaal. Maar wat heeft iemand daar eigenlijk voor laten zien? We zetten het voor je op een rij.

Welke eisen gelden voor een Black Belt?

Het korte antwoord: dat verschilt wel per opleider. Er bestaat namelijk geen uniforme certificeringsroute die alle opleiders en certificeerders volgen. Er zijn wel internationale kaders en certificeerders:

Voor een goede Lean Black Belt opleidingen wordt in Nederland LCS (Lean Competency System) vaak als waardevol gezien.

Bij Lean Six Sigma Black Belt opleidingen wordt vaak de koppeling met de ASQ (American Society for Quality) en/of de certificering via Council for Six Sigma Certification (CSSC) gebruikt. Daarnaast beschrijft de ISO-norm 18404 wat een Black Belt moet kunnen.

Toch kunnen de voorwaarden voor een certificaat verschillen. Denk aan hoeveel ervaring je nodig hebt, hoe het examen eruitziet en hoeveel projecten je moet afronden. Kies je een opleiding? Kijk dan niet alleen naar de training, maar ook naar het certificaat. Wat wordt er getoetst, en wat bewijs je ermee?

Wat moet een Black Belt kunnen?

Een goede Black Belt is een beetje een procesdetective, zeg een soort Sherlock Holmes, en iemand die succesvolle verbeteringen aantoonbaar realiseert. Je zoekt uit waar een proces vastloopt, ontdekt waarom, en zorgt samen met collega's dat het beter wordt. En dat het beter blijft.

Daarvoor combineer je verschillende vaardigheden:

Gestructureerd verbeteren. Je werkt vaak met DMAIC: het probleem afbakenen, meten, analyseren, verbeteren en borgen. Ook is het uitvoeren van een DMADV (vernieuwingsproject) of A3 een bekende aanpak die Black Belts uitvoeren.
Werken met data. Je gebruikt metingen en passende analyses om beslissingen te onderbouwen.
Mensen begeleiden. Je betrekt medewerkers en leidinggevenden bij de verandering. Denk bijvoorbeeld aan het goed faciliteren van workshops, adviezen geven aan managers en planmatig kunnen werken. Effectief om kunnen gaan met weerstand is een belangrijke vaardigheid (die gelukkig zeker deels te leren is).
Resultaten laten vasthouden. Je zorgt dat de nieuwe werkwijze wordt toegepast en volgt of de verbetering standhoudt. Het uitvoeren van prestatiedialogen op teamniveau is een voorbeeld hiervan.

Een goede analyse krijgt zo een praktisch vervolg. Collega’s begrijpen wat er verandert, kunnen ermee werken en zien wat het oplevert.

Theorie- of praktijkcertificering: wat is het verschil?

Een theoriecertificaat laat zien dat je de getoetste kennis beheerst. Met een praktijkcertificaat toon je daarnaast aan dat je die kennis hebt toegepast en resultaten hebt gerealiseerd.

"Het is net als het behalen van je rijbewijs. Praktijk is eigenlijk het belangrijkste. Zowel voor de professional als voor de organisatie."‍

Marcus Bergman.

Hoe instanties dit toetsen, verschilt:

LCS: Deze Lean certificering behelst zowel een theorie als een praktijkcertificering. De theoriecertificering is level 1a, de praktijkcertificering is level 2a.
ASQ: naast het examen zijn twee afgeronde projecten nodig, óf één afgerond project plus drie jaar relevante werkervaring. De projecten worden bevestigd met ondertekende verklaringen.

CSSC: de standaard Black Belt-certificering vereist geen project. Voor level 2 is een project wel onderdeel van de beoordeling.
Verschillende Nederlandse opleiders zoals LSSP: standaard een theorie-examen en een afzonderlijke praktijkbeoordeling. De eisen aan projecten en resultaten verschillen per route. Bij LSSP wordt niet alleen aandacht aan de aanpak gegeven, maar ook aan het eindresultaat.

Ga je een opleiding kiezen of een Black Belt aannemen? Stel dan twee vragen: welke certificering is behaald, en met welk project?

Meer weten over de praktijkcertificering? Lees dan deze blog.

Hoe word je praktijkgecertificeerd Black Belt bij LSSP?

Bij LSSP gaat dat in twee stappen. Eerst de theorie, dan de praktijk.

Stap 1: verdiep je kennis en behaal je theoriecertificaat

De Black Belt-training bouwt voort op Green Belt-kennis. In zeven dagen met Lean of tien dagen met Lean Six Sigma ga je dieper in op procesverbetering, analyse en verandermanagement. Je werkt met praktijkcases en oefent hoe je verbeteringen samen met anderen aanpakt. Haal je het theorie-examen, dan krijg je je theoriecertificaat.

Stap 2: laat in de praktijk zien wat je kunt

Nu wordt het echt. Voor de praktijkcertificering voer je een DMAIC-project uit op Black Belt-niveau. Daarnaast heb je een Green Belt-praktijkbewijs nodig, of je rondt een extra DMAIC- of A3-traject af.

Je zorgt voor een flinke verbetering die past bij de doelen van je organisatie. We kijken ook naar gedragsverandering en naar hoe je vaardigheden groeien. Als richtlijn geldt een besparing van ongeveer 100.000 euro per jaar.

Je krijgt begeleiding, en je werk wordt beoordeeld volgens het vierogenprincipe. We bekijken je A3-samenvatting en je projectverslag, praten met je sponsor en controleren de resultaten.

Je kunt de praktijkcertificering tijdens de training starten of later. Na een goede beoordeling ben je praktijkgecertificeerd Black Belt, op LCS-niveau 2a.

Black Belt in de praktijk: minder afval bij Bostik

Ton Buijs, plant manager bij Bostik, haalde zijn Lean Six Sigma Black Belt-praktijkcertificering met een recyclingproject. Samen met zijn team ontwikkelde hij een nieuw proces voor een veelgebruikt product. Het resultaat: elk jaar tonnen minder chemisch afval.

Ton was sponsor en projectleider tegelijk. Dat zie je niet vaak. Samen met het lab, de operatie en een machinebouwer werkte hij stap voor stap naar een oplossing die nu elke dag wordt gebruikt.

Wat volgens Ton het verschil maakte? Een kundige labprofessional en een collega die zich helemaal op de uitvoering kon richten. Analyse, samenwerking en uitvoering: precies de mix wat een Black Belt kan realiseren.

Wat levert de praktijkcertificering op?

Voor jou maakt het zichtbaar wat je kunt: een vraagstuk uitzoeken, mensen meenemen en een verbetering echt voor elkaar krijgen.

Je organisatie heeft er twee keer plezier van. Eerst van het project zelf, daarna van de ervaring die je meeneemt naar het volgende vraagstuk. Zo leert een organisatie niet alleen verbeteren, maar ook blijven verbeteren.

Bedenk wel dat verandering vaak gepaard gaat met vormen van weerstand en dat het goed omgaan hiermee veel waardering en respect kan opleveren. Uiteraard zullen opleidingen aandacht besteden aan weerstand, maar door te doen en open te staan voor feedback van bijvoorbeeld een coach, leer je hier het meeste van.

Een zwarte band om je middel is mooi. Een proces dat aantoonbaar beter loopt, is mooier.