Lean Six Sigma Boek

Doel
• Het verhogen van je zelfbewustzijn en begrip van ieders voorkeursrollen in een team
• Selecteren en ontwikkelen van productieve, complementaire teams

In het kort 
De negen (vroeger acht) teamrollen van Meredith Belbin (1988) identificeren de sterktes en zwaktes binnen het gedrag van mensen op de werkvloer, specifiek in teamverband.

Meer te weten komen over de Belbin teamrollen? Klik dan hier en schrijf je in voor de Green Belt training.

Toelichting
Een team is pas succesvol als het evenwichtig is samengesteld. Onderzoek wijst uit dat complementaire kwaliteiten in een team een grotere garantie op succes bieden dan bijvoorbeeld intellect. Als de deelnemers ieders voorkeurstijl en bijbehorend gedrag herkennen en respecteren, wordt het team daar sterker van. Recenter is ook een negende rol.

Meer lezen over Belbins teamrollen? Dat kan in onze blog: Haal het beste uit jouw team met Belbins teamrollen

Doel
Een relatie tussen een continue variabele (Y) en discrete variabele(n) (X) visualiseren

In het kort
Een Boxplot is een grafiek waarmee een relatie tussen een continue variabele en discrete variabele(n) wordt weergegeven.

Toelichting
Een Boxplot helpt om aannamen of hypothesen te bevestigen of bedenken. Bedenk dat je ook met diverse discrete variabelen verschil in zowel medianen als andere kwartielen kunt visualiseren. Ideaal voor als je veel data hebt, want je kunt de data indelen in vier parten. Meer informatie over de Boxplot is in de meetfase terug te vinden.

Aanpak
Over hoe je in detail een Boxplot zelf kunt maken, is reeds in de meetfase (DMAIC: Measure) besproken. Hier gaan we meer in op hoe je een X-Y grafiek opstelt.
•Verzamel ‘gepaarde data’, dat wil zeggen dat je aan een statistische eenheid zowel een continue variabele (Y) meet, als minimaal één discrete variabele (X). Bijvoorbeeld de beste honderdmetertijden versus de sekse van atleten
•Plaats de continue variabele (Y) verticaal op de Y-as, en horizontaal op de X-as de discrete variabele (X)
•Interpreteer de kwartielen en het patroon in de grafiek. Lijkt er een verband?

Meer te weten komen over de boxplot? Klik dan hier en schrijf je in voor de Green Belt training.

Synoniem en/of alternatief
Voluit: Box-whisker plot. Wel wordt bij meervoudige discrete X’en, en bij een beperkte hoeveelheid aan data, ook de Multi-Vari chart ingezet, of de Individual Value Plot (IVP).

Duur
Een Boxplot maken is digitaal in seconden, handmatig in vele minuten te maken. 

Voorbeeld
In de Boxplot hierna is de gespreksduur ofwel de Average Handling Time (AHT) uitgezet tegen het aantal maanden dat servicedeskmedewerkers er werkzaam zijn (in maanden). Duidelijk is af te lezen dat ervaring van invloed lijkt op de duur van gesprekken.

In de Boxplot hierna is de doorlooptijd uitgezet tegen klanttevredenheid (scores 1 tot en met 5). Hier is de relevante Y juist op de X-as geplaatst en de mogelijke oorzaak (te trage tijden) op de Y-as. Dit omdat de Y discreet is, en de X continu. Dat is spiegelen, wat op zich prima is, maar niet standaard of mogelijk lastiger te interpreteren is.

Doel
• Onderscheid kunnen maken: welke type data is nuttig voor jouw situatie?
• Keuze voor het juiste type data is nodig om te weten welke type grafiek en analyse straks ingezet moet worden

In het kort
Data worden door statistici in twee verschillende typen ingedeeld: in discrete en continue data.

Meer te weten komen over typen data? Klik dan hier en schrijf je in voor de Green Belt training.

Aanpak
• Het bepalen van het type data is vaak onderdeel van een datacollectieplan of meetplan
• Bepaal het gewenste type data per indicator die je wilt meten (bij de Y’en én X’n)

Synoniem en/of alternatief
Naast ‘discreet’ heb je ook ‘categorisch’ of ‘attributief’ (Engels: attributive). Discrete data heten ook ‘kwalitatieve’ data. Continue data noem je ook wel numeriek of kwantitatief. Het acroniem NOIR (Nominaal, Ordinaal, Interval en Ratio) kom je ook tegen.

Doel
• Vertalen van je klantbehoeften in kritieke, afgebakende en meetbare klanteisen

In het kort
De vertaling van de Voice Of the Customer (VOC) naar kritieke, specifieke en meetbare
klanteisen (CTC Requirements) helpt om projectsucces te kunnen toetsen.

Toelichting
De klantwens staat centraal in elk Lean Six Sigma-verbeterproject en vormt de
‘rode draad’ ervan. Meetbare klanteisen geven uiteindelijk aan of je project succesvol
is afgerond. Stel dus vroeg in een verbetertraject je Critical to Customer (CTC)
Requirements vast. Bedenk: CTC Requirements zijn je klantkritieke, meetbare criteria
of normen. Dat is wat anders dan een ‘waslijst van klantwensen’ opstellen.

Aanpak
De vertaling naar CTC Requirements:
• Verzamel duidelijke klantbehoeften (VOC-collectie)
• Zijn er veel criteria? Prioriteer ze dan
• Herformuleer criteria naar projectdoelstellingen
Kortom: zorg dat doelstellingen van je project toetsbaar
zijn!

Synoniem en/of alternatief
In de praktijk en literatuur kom je veel verschillende termen of synoniemen tegen.
De meestvoorkomende binnen Six Sigma is CTQ (Critical To Quality) Requirement. In
de dienstverlening spreekt men van een SLA (Service Level Agreement) als onderdeel
van de overeenkomst. In de maakindustrie gebruikt men de term Specification Limit.
In de IT spreekt men vaak van Technical Requirement.

Meer te weten komen over CTC Requirements? Klik dan hier en schrijf je in voor de Green Belt training.

Duur
Als je vooraf geoefend en getraind bent, maak je CTC Requirements in een uur. Zit
je met de klanten in een workshop of gesprek, dan kan het uren duren je voor het
eens bent over de kritieke succescriteria. Ook kan het verzamelen en ordenen van
veel klantenfeedback vele dagen tot weken werk kosten. Maar soms is je te verbeteren
klanteis al lang bekend.

De CTC-Matrix (Critical to customer)

Voorbeeld
Zogeheten CTC Requirements verwerk je vaak in een soort matrix, in een workshop en erna soms in een template uit een werkboek. Hieronder zie je beide: zowel een resultaat op flip-over van een afdeling die incidenten oplost in een energiebedrijf, als een digitaal template.

Onderstaand voorbeeld bij een Telecom-bedrijf geeft weer op welke klantbehoefte in een verbetertraject uiteindelijk werd gefocust: namelijk het veel sneller oplossen van incidenten. De duur ging uiteindelijk van gemiddeld meerdere dagen naar minder dan 4 uren.

De CTQ-Flowdown binnen organisaties

Voorbeeld

Een zogeheten CTQ-flowdown helpt om vanuit een strategisch doel (vaak wat abstract geformuleerd), via kernzaken naar (uiteindelijk) meetbare klanteisen op afdelings- of procesniveau te komen. Dit voorbeeld is van een woningcoöperatie. Van links (strategisch doel) naar rechts (criteria). De meeste criteria hieronder zijn concreet en meetbaar.

Doel
• Vertalen van je klantbehoeften in kritieke, afgebakende en meetbare klanteisen

In het kort
De vertaling van de Voice Of the Customer (VOC) naar kritieke, specifieke en meetbare
klanteisen (CTC Requirements) helpt om projectsucces te kunnen toetsen.

Toelichting
De klantwens staat centraal in elk Lean Six Sigma-verbeterproject en vormt de
‘rode draad’ ervan. Meetbare klanteisen geven uiteindelijk aan of je project succesvol
is afgerond. Stel dus vroeg in een verbetertraject je Critical to Customer (CTC)
Requirements vast. Bedenk: CTC Requirements zijn je klantkritieke, meetbare criteria
of normen. Dat is wat anders dan een ‘waslijst van klantwensen’ opstellen.

Aanpak
De vertaling naar CTC Requirements:
• Verzamel duidelijke klantbehoeften (VOC-collectie)
• Zijn er veel criteria? Prioriteer ze dan
• Herformuleer criteria naar projectdoelstellingen
Kortom: zorg dat doelstellingen van je project toetsbaar
zijn!

Synoniem en/of alternatief
In de praktijk en literatuur kom je veel verschillende termen of synoniemen tegen.
De meestvoorkomende binnen Six Sigma is CTQ (Critical To Quality) Requirement. In
de dienstverlening spreekt men van een SLA (Service Level Agreement) als onderdeel
van de overeenkomst. In de maakindustrie gebruikt men de term Specification Limit.
In de IT spreekt men vaak van Technical Requirement.

Duur
Als je vooraf geoefend en getraind bent, maak je CTC Requirements in een uur. Zit
je met de klanten in een workshop of gesprek, dan kan het uren duren je voor het
eens bent over de kritieke succescriteria. Ook kan het verzamelen en ordenen van
veel klantenfeedback vele dagen tot weken werk kosten. Maar soms is je te verbeteren
klanteis al lang bekend.

De CTC-Matrix (Critical to customer)

Voorbeeld
Zogeheten CTC Requirements verwerk je vaak in een soort matrix, in een workshop en erna soms in een template uit een werkboek. Hieronder zie je beide: zowel een resultaat op flip-over van een afdeling die incidenten oplost in een energiebedrijf, als een digitaal template.

Onderstaand voorbeeld bij een Telecom-bedrijf geeft weer op welke klantbehoefte in een verbetertraject uiteindelijk werd gefocust: namelijk het veel sneller oplossen van incidenten. De duur ging uiteindelijk van gemiddeld meerdere dagen naar minder dan 4 uren.

De CTQ-Flowdown binnen organisaties

Voorbeeld

Een zogeheten CTQ-flowdown helpt om vanuit een strategisch doel (vaak wat abstract geformuleerd), via kernzaken naar (uiteindelijk) meetbare klanteisen op afdelings- of procesniveau te komen. Dit voorbeeld is van een woningcoöperatie. Van links (strategisch doel) naar rechts (criteria). De meeste criteria hieronder zijn concreet en meetbaar.

Meer te weten komen over de CTQ Flowdown? Klik dan hier en schrijf je in voor de Green Belt training.

Doel
• Vertalen van je klantbehoeften in kritieke, afgebakende en meetbare klanteisen

In het kort
De vertaling van de Voice Of the Customer (VOC) naar kritieke, specifieke en meetbare
klanteisen (CTC Requirements) helpt om projectsucces te kunnen toetsen.

Toelichting
De klantwens staat centraal in elk Lean Six Sigma-verbeterproject en vormt de
‘rode draad’ ervan. Meetbare klanteisen geven uiteindelijk aan of je project succesvol
is afgerond. Stel dus vroeg in een verbetertraject je Critical to Customer (CTC)
Requirements vast. Bedenk: CTC Requirements zijn je klantkritieke, meetbare criteria
of normen. Dat is wat anders dan een ‘waslijst van klantwensen’ opstellen.

Aanpak
De vertaling naar CTC Requirements:
• Verzamel duidelijke klantbehoeften (VOC-collectie)
• Zijn er veel criteria? Prioriteer ze dan
• Herformuleer criteria naar projectdoelstellingen
Kortom: zorg dat doelstellingen van je project toetsbaar
zijn!

Synoniem en/of alternatief
In de praktijk en literatuur kom je veel verschillende termen of synoniemen tegen.
De meestvoorkomende binnen Six Sigma is CTQ (Critical To Quality) Requirement. In
de dienstverlening spreekt men van een SLA (Service Level Agreement) als onderdeel
van de overeenkomst. In de maakindustrie gebruikt men de term Specification Limit.
In de IT spreekt men vaak van Technical Requirement.

Duur
Als je vooraf geoefend en getraind bent, maak je CTC Requirements in een uur. Zit
je met de klanten in een workshop of gesprek, dan kan het uren duren je voor het
eens bent over de kritieke succescriteria. Ook kan het verzamelen en ordenen van
veel klantenfeedback vele dagen tot weken werk kosten. Maar soms is je te verbeteren
klanteis al lang bekend.

De CTC-Matrix (Critical to customer)

Voorbeeld
Zogeheten CTC Requirements verwerk je vaak in een soort matrix, in een workshop en erna soms in een template uit een werkboek. Hieronder zie je beide: zowel een resultaat op flip-over van een afdeling die incidenten oplost in een energiebedrijf, als een digitaal template.

Onderstaand voorbeeld bij een Telecom-bedrijf geeft weer op welke klantbehoefte in een verbetertraject uiteindelijk werd gefocust: namelijk het veel sneller oplossen van incidenten. De duur ging uiteindelijk van gemiddeld meerdere dagen naar minder dan 4 uren.

Meer te weten komen over CTC Matrix? Klik dan hier en schrijf je in voor de Green Belt training.

De CTQ-Flowdown binnen organisaties

Voorbeeld

Een zogeheten CTQ-flowdown helpt om vanuit een strategisch doel (vaak wat abstract geformuleerd), via kernzaken naar (uiteindelijk) meetbare klanteisen op afdelings- of procesniveau te komen. Dit voorbeeld is van een woningcoöperatie. Van links (strategisch doel) naar rechts (criteria). De meeste criteria hieronder zijn concreet en meetbaar.

Doel
• Bewust worden en herkennen van typen verspilling in je processen

In het kort
TIMWOOD is een acroniem voor de zeven soorten verspilling die Taiichi Onno bij Toyota definieerde. Later kwam daar nog de S van Skills unused bij.

Toelichting
Om een duidelijk beeld te krijgen van verspilling, kijk je met de ogen van een kritische klant naar je proces. Want uiteindelijk bepaalt de klant voor welke waarde-toevoegende activiteiten hij/zij wil betalen, en waarvoor niet (meestal verspilling).
Verspillingen (TIMWOODS) zijn de activiteiten die vanuit de klant bezien niet interessant zijn, en die geen hogere prijs van het product of de dienst rechtvaardigen. Hieronder vallen ook corrigerende acties om de gevraagde kwaliteit te leveren. Het aandeel van deze activiteiten in het proces is vaak relatief groot, maar dient zo klein mogelijk te zijn.

Meer te weten komen over TIMWOODS? Klik dan hier en schrijf je in voor de Green Belt training.

Aanpak
• Gebruik een Lean-analysetool, zoals een Value Stream Map of Takttijd-analyse
• Stel bij elke activiteit vast of er sprake is van verspilling, of niet (zie eventueel ook het onderwerp Time Value Analysis)
• Zie voor activiteiten die geen waarde toevoegen het TIMWOODS acroniem

Synoniem en/of alternatief
Naast het wereldwijd meest voorkomende acroniem TIMWOODS, komen vele alternatieven voor. Denk bij ICT en Onderhoud (Maintenance) aan het acroniem DOWNTIME, en het Nederlandstalige acroniem VERSTOPT. VERSTOPT hebben we naast TIMWOODS ook uitgelegd.

Duur
Verspilling structureel verminderen… continu. Een specifieke sessie inclusief doornemen, kan in een kwartier tot minder dan een uur (als het de eerste keer is, wel uitleggen).

Voorbeeld
Hierna vind je voorbeelden uit zowel de dienstverlening, als de maakindustrie (productie) weergegeven.

Voorbeeld
Hierna vind je voorbeelden van VERSTOPT uit de dienstverlening, zorg of (semi-)overheid weergegeven.

Doel
Nieuw en werkend (software)onderdeel opleveren per Scrum Sprint.

In het kort
Scrum is een Agile-ontwikkelmethode, ontwikkeld om het mislukken van kostbare ICT-projecten te voorkomen. De term Scrum is ontleend aan de sport rugby en benadrukt de wendbaarheid van het uitvoerende team.

Toelichting
In een baanbrekend artikel uit 1986 (HBR, Takeuchi en Nonaka) werd de term ‘Scrum’ geïntroduceerd bij het ontwerpen. Basisprincipe: beter succes boeken met kleine stapjes, dan veel werk verrichten om er dan uiteindelijk achter te komen dat het niet werkt. Hoewel beroemd binnen ICT-innovaties, is Scrum ook voor andere ontwikkeltrajecten bruikbaar. Het project wordt opgedeeld in korte ontwikkelfasen (de zogeheten Scrumsprints). Ook in de sprint zelf wordt werk zoveel mogelijk opgedeeld in ‘klusjes’ of taken van twee tot vier uur.

Meer te weten komen over Agile? Klik dan hier en schrijf je in voor de Green Belt training.

Typische tools binnen Agile voor het bepalen van klanteisen (requirements) zijn user stories en use cases. Voor de zelforganiserende teams gedurende de sprint zijn onder andere de staande teamsessies (de stand-up), het Scrumbord en de feedback erbij van belang.

Aanpak
• De drie rollen: stel het totale Scrumteam samen (Development Team, Product Owner en Scrum Master). Zet behalve inhoudelijke experts, zoals designers, testers et cetera, ook een rol bij als gebruiker/klant en opdrachtgever (de Product Owner). Stel ook een zogeheten Scrum Master aan die het proces begeleidt

• Twee lijsten: (1) Een werkvoorraad eisen (de Product Backlog van de Product Owner) en (2) Een deel ervan wordt als werkvoorraad taken/items opgepakt in een sprint (Sprint Backlog). Definieer hierbij ook de definition of done per item

• Het team is zelf verantwoordelijk voor planning, werkverdeling en voortgangsbewaking. Acties worden op een Scrumbord vastgelegd. Elk teamlid is verantwoordelijk voor de eigen planning en resultaten. Professionaliteit is vereist

• Vier meetings: (1) Sprint Planning, (2) Het Scrumteam komt dagelijks bijeen voor een staande vergadering, de stand-up. Hierbij gaat elk teamlid kort in op drie vragen: Wat heb je sinds de vorige stand-up bereikt? Wat denk je morgen bereikt te hebben? En: Heb je een hulpvraag? (3) Houd aan het eind van elke sprint een demo met belanghebbenden/eindgebruikers. (4) De Sprint Retrospective: evalueer als team, leg herijkte klantprioriteiten vast, zodat volgende sprints nóg beter worden

Duur
Een Scrumsprint duurt maximaal vier weken. Organisaties hebben een vaste ritmiek, niet alleen in de sprint zelf, maar ook wanneer welke sprints plaatsvinden.

Synoniem en/of alternatief
De Agile-aanpak Scrum noemen sommigen Lean IT Development. Los van het feit dat principes van Agile nogal Lean aandoen (pionier Jeff Sunderland geeft zelf ook de invloed van Toyota aan), komen er letterlijk typische Lean-tools in voor. Een Scrum board bijvoorbeeld heette vroeger – en buiten de ICT nog steeds – een kanban board; al heel lang standaard binnen Lean. Alternatief is de zeer breed inzetbare Lean Startup ontwikkelmethode BML.

Voorbeeld
Vaak lever je aan het einde van een Scrumsprint een werkend deelproduct op, zoals een nieuwe feature (functionaliteit). Deze komt uit de werkvoorraad van klanteisen. Dit wordt dan in taken opgedeeld voor de aankomende sprint binnen 28 dagen. Daarna is de feature klaar in een (toekomstig) softwarepakket.
Een aangepaste, beroemde schematisatie van dit Scrumproces is in de volgende figuur geplaatst.

Doel

• De verschillende manieren van borging vergelijken op effectiviteit

In het kort
Er zijn vier methoden om te zorgen dat voortaan op de ‘nieuwe’ manier wordt gewerkt.
De borgingspiramide geeft inzicht in de effectiviteit van elke methode. Hoe
hoger in de piramide, hoe effectiever. Ideaal is natuurlijk als je een proces zo kunt
inrichten dat het niet meer fout kán gaan.

Toelichting
• Het laagst in de piramide staan de procedures en werkinstructies. Niet dat
je die niet moet hebben, maar de ervaring leert dat (digitale) boeken met instructies
vaak op een plank staan te vergelen. Immers, een minderheid leest
boeken in de actie
• Een niveau daarboven vind je de visuele hulpmiddelen. Denk bijvoorbeeld aan
borden met aanwijzingen en waarschuwingen, zeg maar: verkeersborden.
Maar borden alleen geven nog geen garantie dat ze worden gerespecteerd.
Bovendien kun je ook niet de hele werkplek vol hangen met bordjes met aanwijzingen
• Effectiever zijn visuele stuurmiddelen, zeker als ze ook met geluidssignalen
worden ondersteund. Denk aan spoorbomen, zwaailichten en sirenes. Of – bij
Lean Six Sigma – aan kanbans. Die vormen een actievere en dwingender manier
van signaleren. En ze staan dan ook op de een na hoogste tree van de piramide

• Failsafe is natuurlijk de meest effectieve manier om je proces te borgen. Dan
heb je je proces zo ingericht dat het maar op één manier kan verlopen: de
354 Samenzinnig verbeteren
goede. De Poka Yoke-manier. Dat kun je bereiken door fysiek ontwerp, maar ook door het ontwerp van de procedure, waarbij stap 2 pas werkt als stap 1 is afgewerkt.

Meer te weten komen over de Borgingspiramide? Klik dan hier en schrijf je in voor de Green Belt training.

Aanpak
• Brainstorm over borgingsmogelijkheden. Dit heb je mogelijk al in de vorige fase gedaan (Improve). Maar bedenk dat voortschrijdend inzicht in het team kan aangeven, dat het borgen nog beter kan
• Zet in een diagram de mate van beheersing (het niveau in de borgingspiramide) af tegen de moeite/geld die het kost om die in te voeren
• Discussieer met een groep over de plaats van de verschillende borgingsmethoden (Poka Yoke; Standard Operational Procedure; Statistical Process Control; Visual Management; Werkinstructies) in de matrix
• Kies uiteindelijk de oplossing met het meeste effect tegen de geringste moeite

Synoniem en/of alternatief
De borgingspiramide is niet alleen onderdeel binnen Lean Six Sigma, maar ook onderwerp binnen veiligheid of risicomanagement.

Duur
Het kiezen van de juiste borgingsmethode, kan in een brainstormsessie van een uur gedaan worden. Het uitwerken ervan hangt sterk af van wat je kiest. Het invoeren van een extra Poka Yoke in een workflow managementsysteem kan in enkele dagen gebeuren.

Waarom heet het Six Sigma?
Variatie is een belangrijk onderdeel van Six Sigma. De term ‘Sigma’ (σ) is in de statistiek het symbool voor de standaardafwijking, een maat voor spreiding. Six Sigma schrijf je ook als ‘6σ’, wat letterlijk staat voor 3,4 defecten per miljoen mogelijkheden. Positief geformuleerd staat ‘6σ’ voor een procesprestatie die in 99,9997 % van de gevallen goed gaat. Volgens de klant. De term komt van Bill Smith (Motorola).

Onderstaande tabel geeft aan op welk Sigma-niveau je proces staat.

Six Sigma is dus genoemd naar een ideaal: een proces met zo’n kleine variatie dat er per miljoen producten of diensten maar 3,4 fouten zijn. In de praktijk kan deze ideale situatie moeilijk haalbaar lijken. Een 5 Sigma-niveau kan al heel bijzonder of knap zijn.

Meer te weten komen over de First Pass Yield? Klik dan hier en schrijf je in voor de Green Belt training.
Procesdenken
Six Sigma streeft naar een zo groot mogelijke kwaliteit van het gehele proces. Stel: je proces bestaat uit vier stappen en je wilt dat het percentage dat in het gehele proces in één keer goed gaat, 95% is. Dan is het niet genoeg om voor elke processtap afzonderlijk te streven naar een yield (opbrengst) van 95%, want fouten in de ene processtap werken door in het totale proces. Je bent na stap 2 al naar 90% (95% van 95%) gezakt. Als je bij alle vier de stappen de yield op 95% zit, is je gehele procesopbrengst nog maar 81% (immers: 0,95*0,95*0,95*0,95=0,81). Zo hard gaat dat. Hoeveel stappen zitten er in jouw werkprocessen? Vast meer dan vier.

DMAIC
Een Six Sigma-verbetertraject is een aanpak, die uit vijf fasen bestaat: Define, Measure, Analyse, Improve, Control, afgekort tot DMAIC. In het Nederlands zouden we zeggen: Definiëren, Meten, Analyseren, Implementeren (Invoeren) en Continueren. De DMAIC-aanpak wordt in detail in de hoofdstukken 1 en 5 tot en met 9 behandeld.

Lean is niet zozeer een methode als wel een manier van denken, om van daaruit aan continue verbetering te werken. Het altijd weer in één keer goed doen wat de klant echt wil, is het ultieme doel (waarde toevoegen). Wat dat verder inhoudt, qua principes?

Meer te weten komen over Flow? Klik dan hier en schrijf je in voor de Green Belt training.

De vijf Lean-principes zijn:

1. Waarde bepalen: weten wie je klant is en wat hij als toegevoegde waarde beschouwt

2. De waardeketen of -stroom inzichtelijk hebben: begrijpen hoe die waarde binnen jouw bedrijf tot stand komt en welke ketens en processen daarbij cruciaal zijn. En de verspilling die we erin zien, eruit halen

3. Creëer Flow: die waardestromen analyseren en optimaliseren door Muda, Mura en Muri structureel te reduceren. Typisch is dat (tussen)voorraad geminimaliseerd wordt en processtappen onderling ‘in balans’ zijn (weinig Mura)

4. Creëer Pull-productie: de vraag van markt en klanten als ‘trekker’ in de processen verwerken. Het voor Toyota zelf ook inspirerende voorbeeld, is het door klantsignalen (afrekenen bij de kassa) aangestuurd ‘bijvullen’ in supermarkten, wat meerdere keren per dag gebeurt

5. Continu verbeteren: niet tevreden blijven met ‘een’ verbetering, maar blijvend naar verbeteringen zoeken. Elke dag. Elke week. Continu. Het is geen eenmalig project.

Doel
Begrijpen dat je per type data tot een kengetal kan komen over de ligging ervan
• Weten dat er meerdere centrummaten bestaan - en nodig zijn - in de praktijk

In het kort
Centrummaten zijn statistische kengetallen. Ze zeggen iets over de middelste waarde(n) van een indicator (ofwel: teller Y of X). Anders gezegd: de ordegrootte van de indicator.

Toelichting
Met een centrummaat wordt vaak het gemiddelde bedoeld. In de praktijk echter is het gemiddelde niet altijd aan te bevelen, bijvoorbeeld omdat data discreet zijn. Of niet normaal verdeeld. Statistici hebben derhalve diverse centrummaten gedefinieerd. Denk naast het gemiddelde aan de mediaan, de modus of een proportie.

Aanpak
• Verzamel data van de relevante grootheid of indicator
• Bereken de centrummaat met (meestal) software zoals apps en statistische software

Synoniem en/of alternatief
Een centrummaat wordt ook wel locatie- of liggingparameter genoemd, of een maat voor de ordegrootte. Breder gezien vallen centrummaten onder kengetallen of ‘beschrijvende statistiek’ (Engels: descriptive statistics).
Afgeleide alternatieven kom je genoeg tegen. Denk bijvoorbeeld bij proporties aan afgeleide maten, zoals de DPMO (Defects Per Million Opportunities) en PPM (Parts Per Million).

Duur
Met computers bereken je deze maten in (fracties van) een seconde.

Maten ter bepaling van de ordegrootte

Voorbeeld
Statistici hebben diverse centrummaten gedefinieerd. In de tabel hierna zie je de meest voorkomende centrummaten.

Gemmidelde

Doel
• Bepalen van de ordegrootte van een indicator

In het kort
Het gemiddelde is gedefinieerd als de som van een aantal waarnemingen (x1, x2, …, xn), gedeeld door het aantal waarnemingen (n).

Toelichting
Formeel heet het gemiddelde het rekenkundig gemiddelde. Standaard wordt tevens het steekproefgemiddelde bedoeld (tenzij anders vermeld).
In formulevorm: waarbij x1 de 1e waarneming is.

Aanpak
• Verzamel continue data van de voor jou relevante ‘teller’ ofwel indicator
• Bereken het gemiddelde met (meestal) software of apps

Synoniem en/of alternatief
In het Engels: mean of average.
De mediaan en modus zijn bij continue, symmetrisch verdeelde populaties identiek.

Duur
Met de computer bereken je deze maat in een (fractie van een) seconde.

Voorbeeld
Acht mensen uit een groot bedrijf hebben de volgende gemeten lengtes L [in cm]:
181, 183, 169, 193, 201, 175, 178 en 181.
De gemiddelde lengte -𝐿 = (181+183+169+193+201+175+178+181)/8 = 1461/8 = 182,6 cm.

Gemmidelde

Doel
• Bepalen van de kwartielen van een indicator

In het kort
Het opsplitsen van data in vier gelijke delen doe je door middel van drie zogeheten kwartielen.

Toelichting
Een kansverdeling splits je door kwantielen op in gelijke, geordende subgroepen. Kwartielen zijn specifieke kwantielen. Kwarten heten kwartielen, honderdsten zijn zogeheten percentielen. De drie steekproefkwartielen (q1, q2 en q3) zijn maten die een geordende dataset dus in vieren opdelen. Het middelste kwartiel (q2), die een dataset in twee delen opsplitst, heet de mediaan.

Aanpak
• Verzamel continue of discrete data van de voor jou relevante ‘teller’
• Rangschik deze data van klein naar groot (in ‘rangnummers’ 1, …, n)
• Bereken de drie kwartielen (q1, q2 en q3) door de waarden van de rangnummers q1 = te gebruiken (over de mediaan q2 volgt een aparte paragraaf)

Synoniem en/of alternatief
In het Engels: quartiles. Kwartielen zijn – algemener gezien – ook kwantielen.

Duur
Met de computer bereken je de kwartielen in een (fractie van een) seconde.

Voorbeeld
Acht mensen uit een groot bedrijf hebben de volgende gemeten lengtes L [in cm]:
169, 175, 178, 181, 181, 183, 193 en 201.
De drie kwartielen zijn dan: q1 = 175,75 (berekende rangnummer (8+1)/4= 2,25 levert 0,25*(178-175)=0,75 boven op 175. Ofwel: 175,75); q2 = 181 (mediaan) en q3 = 190,5.

Mediaan

Doel
•Bepalen van de ordegrootte van een indicator

In het kort
De mediaan is een centrummaat. De mediaan is de middelste waarde van een gesorteerde dataset (bij oneven aantal n), of het gemiddelde van de middelste twee (bij even aantal n).

Toelichting
Standaard bedoelen we de steekproefmediaan (in plaats van populatiewaarde). De mediaan is, in tegenstelling tot het gemiddelde, ongevoelig voor ‘uitbijters’ of uitschieters.

Aanpak
• Verzamel continue data van de voor jou relevante ‘teller’
• Rangschik deze data van klein naar groot
• Selecteer de middelste (2) waarde(n) uit de gesorteerde dataset

Synoniem en/of alternatief
De mediaan is ook een kwantiel, en heet ook wel tweede kwartiel (Q2), 5vijftigste percentiel, 50%-punt, 50% getrimd gemiddelde of ‘het meest getrimde gemiddelde’. In het Engels: median.
Als alternatief op de mediaan kun je ook zogeheten ‘minder extreem getrimde gemiddelden’ gebruiken.

Meer te weten komen? Klik dan hier en schrijf je in voor de Green Belt training.

Duur
Met de computer bereken je de mediaan in een (fractie van een) seconde.

Voorbeeld
Acht mensen uit een groot bedrijf hebben de volgende gemeten lengtes L [in cm]:
169, 175, 178, 181, 181, 183, 193 en 201.
De middelste waarden zijn 181 cm. De mediaan -𝐿 = 181 cm. Ook als er iemand van 234 cm bijkomt, blijft dat zo.

Proportie

Doel
• Inzicht krijgen in een procesprestatie, of in de ordegrootte van een proportie

In het kort
Een proportie is het aantal successen (of defecten), gedeeld door het totaal aantal waarden.

Toelichting
Een proportie is het aandeel successen (of defecten) uit een discrete datatset. Als formule: het (deel)aantal waarnemingen np met binaire uitkomst (p of q), gedeeld door het totale aantal ntotaal (=np+ nq).

Aanpak
• Rangschik discrete data in ‘situaties p’ en ‘situaties q’
• Bereken de verhouding tussen het aantal n met uitkomst ‘p’ en het totaal
n (p + q)

Synoniem en/of alternatief
De proportie wordt ook wel fractie, relatieve frequentie of verhouding(maat) genoemd. In het Engels: proportion ofwel fraction.
Naast een proportie worden vaak percentages (%) of percentielen ingezet, als ook de afgeleide DPMO (Defects Per Million Opportunities) of PPM (Parts Per Million).

Duur
Met de computer bereken je de proportie in een (fractie van een) seconde.

Voorbeeld
In augustus 2013 werkten in Nederland 6.576 duizend mensen, en bedroeg het aantal mogelijk werkenden 7.259 duizend. De proportie werkenden is dan
p = 6.576/7.259 = 0,91 (91%).

Modus

Doel
•Bepalen van de ordegrootte is van een indicator (discreet of continu)

In het kort
De modus is de meest voorkomende waarde in een dataset (grootste frequentie). Of, bij verschillende categorieën of klassen, de meest voorkomende categorie of klasse.

Toelichting
Je kunt de modus (mo) zowel voor continue als discrete (ordinale en nominale) data gebruiken. Standaard wordt de steekproefwaarde bedoeld. Meervoud is ‘modi’. De modus is ongevoelig voor uitschieters.

Aanpak
• Verzamel data van de voor jou relevante ‘teller’
• Rangschik data van klein naar groot (eventueel in verschillende klassen)
• De meest voorkomende waarde (of klasse) selecteren

Synoniem en/of alternatief
De modus wordt ook wel ‘grootste frequentiewaarde’ genoemd. In het Engels: mode.
De modus is bij continue, symmetrisch verdeelde data identiek aan het gemiddelde.

Duur
Deze maat is zelf in maximaal minuten te berekenen (bijvoorbeeld bij een turfstaat).

Voorbeeld
Acht mensen uit een groot bedrijf hebben de volgende gemeten lengtes L [in cm]:
169, 175, 178, 181, 181, 183, 193, en 201.
De modus mo = 181 cm. Als er 2 klassen zijn (onder/boven 180) is mo = ‘boven 180’ (5 x).
204 Samenzinnig